موقوفه امير‌حسنخانی فردوس، موقوفه‌ای با 65 نيت در خراسان جنوبی است، اطعام، عزاداری، كمك به طلاب حوزه‌های علميه از مهم‌ترين نيات اجرای اين موقوفه است.. موقوفه اميرحسنخانی يكی از موقوفات بزرگ و پر درآمد است كه حوزه مديريتی آن در شهرستان‌های طبس، بشرويه، فردوس، سرايان، گناباد می‌باشد و دارای رقبات بسيار زياد كه از نظر قيمتی ميلياردی بوده و دارای نيات متعدد زيادی است كه نيات آن با نيازهای روز جامعه همخوانی دارد از جمله؛ اطعام، عزاداری، كمك به طلاب حوزه‌های علميه، فقرا، دارو و درمان، تعميرات حوض انبارها، كاروانسراها، كمك به زوار، افطار، حمام، دلاك، اعياد قربان و غدير، خريد كفش و البسه برای فقرا كه قريب 65 نيت است. موقوفه حياض شهر  دومين موقوفه پردرآمد شهرستان فردوس پس از موقوفه اميرحسنخانی  است از محل موقوفات حياض شهر برای تهيه آب شرب مردم و نيز اجرای نيات واقفان نيك انديش، حدود 70 دستگاه آبسردكن در اماكن مختلف سطح شهر نصب و تعبيه شده است. منبع خبرگزاری ایکنا

 موقوفات این زن مقتدر قجری نیز قابل توجه است که شامل وقف «جیقه الماس» به حرم امیر المومنین(ع)، «پرده مروارید» به آستان اباعبدالله (ع)، ضریح نقره برای شهدا کربلا، «نیم تاج الماس» به آستان مقدس امام رضا(ع)، تعمیر درنقره طلاکوب مسجد گوهر شاد، وقف روستای کاشانک، بنای پلی در ناصر آباد از توابع لواسان و... است.

ادامه مطلب

نگاهی به وقنامه امام موسی بن جعفر(ع)

این وقف شامل عرصه واعیان یک باب منزل مسکونی در خوسف است که توسط واقفین خیراندیش غلامحسن ضابطی،فاطمه ضابطی و صدیقه ضابطی فرزندان مرحوم غدیرالله وقف گردیده است.  این موقوفه در راستای انجام امور دینی و مناسبت های مذهبی مسجد جامع خوسف وقف گردیده است .

در راستای اجرای نیت واقف 80 میلیون  ریال به زلزله‌زدگان خراسان جنوبی کمک شد

از محل موقوفه بخت مند که واقف خیراندیش آن را در جهت کمک به زلزله زدگان و سیل زدگان خراسان وقف کرده با هماهنگی های انجام شده با اداره کل اوقاف استان یزد مبلغ 80 میلیون ریال در جهت کمک به زلزله زدگان این استان پرداخت شد.با این اقدام 10 تنور گازی و 500 لیاس گرم تهیه گردیده و در اختیار مدیریت بحران استان جهت توزیع قرار گرفته است.

مدیر کل اوقاف و امور خیریه استان افزود: با هماهنگی های انجام شده در دهه آخر صفر از محل موقوفات منطبق استان  مبلغ به مناطق زلزله زده اعزام می شوند.  
از دیگر نیاتی که در متن وقفنامه رستم بخت مند آمده این مطلب است که متولی اضافه عواید موقوفه را به هر مصرف خیری برساند.

موقوفات بانوان ؛ نامی ماندگار بر لوح وقفیات خراسان جنوبی

  برزجی- اسلام براي زنان و مردان جايگاه و نقش واقعي خودش را تعريف كرده، اين درحالي است كه دنياي غرب به دليل در نظر نگرفتن جايگاه واقعي و اصلي براي زن در ابعاد مختلف به بن بست رسيده است. بانوان همواره در زمينه تشويق آقايان به امور خيريه و وقف نقش مهمی داشتند همچنين آنان در كنار تأثيرگذاری خود نيز اموالشان را وقف می‌كنند بانوان ايرانی به‌ويژه زنان مسلمان علاوه بر حضور موثر و استقلال عمل در انجام خدمات عام‌المنفعه در حدود هفت درصد اوقات هم به‌طور مشترك با همسر و يا ساير اعضای خانواده اعم از خواهر يا برادر به شكل‌گيری موقوفات جديد مبادرت می‌كنند .

   از موضوعاتي که در بررسي اسناد موقوفات و مطالعه وقف نامه‏ها جلب توجه مي‏کند موقوفات بانوان است. شمار زيادي از رقبات کوچک و بزرگ وقفي در شهرهاي مختلف ايران موجود است که واقف آنها زنان بوده‏اند. براساس آخرين آمار منتشر شده از سوي سازمان اوقاف و امور خيريه بيش از 4000 موقوفه شامل 25000 رقبه در نقاط مختلف کشور از زنان خيّر به يادگار مانده است. بديهي است اين آمار تنها دربرگيرنده موقوفاتي است که تاکنون شناسایي و ثبت شده است و تعداد واقعي بيش از اين است.اين موقوفات که قدمت برخي از آنها به بيش از پانصد سال مي‏رسد رقبات گوناگوني را از قبيل اراضي مزروعي، دکاکين، تکايا، مساجد، منازل مسکوني، دارالايتام، درمانگاه و ساير مراکز عام‏المنفعه شامل مي‏شود و هريک داراي مصارف مشخص بوده عوايد آنها همه‏ساله به واسطه متولّي يا سازمان اوقاف صرف اجراي نيات واقفين مي‏گردد. طبق آمار اداره کل اوقاف و امور خیریه  از 491 سند وقفي مربوط به زنان 207 مورد خاص واقفان زن است. اسناد وقفي خاص زنان 7/20 درصد را شامل مي شود و يک سري موقوفات نيز بين زنان و همسران آن ها مشترک است که 55 مورد است و 5/5 درصد را در برمي گيرد.
در این شماره از روزنامه به معرفی تعدادی از بانوان واقف در خراسان جنوبی پرداخته ایم که در ادامه می خوانید:
   خانم سکینه دختر استاد علی اصغر نوفرستی در حال صحت نفس و ثبات عقل دو فنجان از قنوات ثلاثه روستای نوفرست با تمام متعلقات شرعی و عرفی از ده و دشت به مساحت 8 من بذرافشان در روستای خراشاد را وقف بر مصرف تعزیه داران امام حسین (ع) کرده است. این وقف در تاریخ 27 رجب سال 1324 به وقوع پیوست.
  در وقفنامه ای دیگر مربوط به دختر میر ابوطالب به نام گدا همسر علی حسین ساکن هاون سفلی یک طاقه از چشمه محسن آباد با کل ملحقات شرعی و فرعی وقف بر حضرت امیر المؤمنین علی ابن ابطالب (ع) شده است. طبق این وقف نامه باید از عواید موقوفه در شب 21 رمضان عزاداری شود. این موقوفه در تاریخ 27 ماه صفر سال 1335 به وقوع پیوسته است. این بانو واقف موقوفه دیگری نیز وقف بر عزاداری امام حسین (ع) کرده که تمام یک طاقه آب از مزرعه خونیک از توابع کوه باقران می باشد به طوری که هر ساله مبلغ یک تومان و نیم رایج را به عنوان خمس و سهم امام به سادات علوی داده باشد. و هر آنچه زیاد باشد در مزرعه هاون سفلی صرف و خرج حاضرین در پای علم امام حسین (ع) کنند تاریخ این موقوفه دوم محرم سال 1331 می باشد.

4 فنجان آب وقف  بر مخارج
مسجد روستای گل

  وقف دیگری توسط عصمت خانم مادر محمد اسماعیل خان عرب خزیمه به این صورت است که مبلغ 60 تومان تبریزی از عین مال  که 24 تومان در نزد افضل نهبندانی است و مثل ثمن مبایعه مشروط به یک طاقه آب از قنات جاریه قصبه بیرجند است و مبلغ 36 تومان دیگر در نزد ملا محمد هادی سپرده است به قیمت عادل وقت از قنات قصبه بیرجند را تا ظهور آقا امام زمان (عج) به مصرف رد مظالم عالی آرامگاه محمد اسماعیل خان (پدر مرحوم واقف) رسانند. این وقف در تاریخ ماه رجب سال 1151 به وقوع پیوست.
  بانوی واقف به نام خیر النساء همسر ملا حسین نیز  تمام نیم روز از مزرعه کوشک آباد را که 15 فنجان بوده وقف بر تعزیه داران و مصیبت داران امام حسین (ع) کرده است. این وقف در 28 صفر 1311 انجام گرفته است.
  حاجیه فاطمه بیگم دختر حاجی میر اکبرخان نیز 4 فنجان آب با اراضی از قنوات روستای گل را وقف نموده که صرف روشنایی، تعمیر، فرش و سایر مخارج مسجد جامع و حمام روستا شود. این وقف در ذیقعده سال 1248 به تحریر درآمده است. همچنین این بانوی واقف یک طاقه آب را از مزرعه گیوشاد بر تحصیل علوم دینی وقف نمود که در تاریخ ذیقعده 1248 این موقوفه به رشته تحریر درآمده است.
  خانم زیبا نساء همسر مرحوم میر محمد معین بیک یک طاقه از مزرعه بورج و نیم روز از مزرعه چهکند عرب را وقف بر مسجد و حمام روشناوند کرده است. این موقوفه در تاریخ 8 جمادی الثانی 1224 انجام گرفته است.
  خدیجه بیگم نیز بانوی واقف از خراسان جنوبی است که به دختر مرحوم علی مردان بیک و همسر خواجه حسین بیک مشهور بوده. این بانو مجاری یک سهم و نیم روز مزرعه حاتم آباد را  وقف بر تعزیت داران امام حسین (ع) کرده است. صیغه این وقف در 3 رجب 1295 جاری شد.
  خانم خدیجه هاشمی خراشاد نیز تمام یک سهم و نیم از 960 سهم قنات خراشاد را وقف نموده که در ایام وفات حضرت فاطمه (س) در روستای خراشاد به مصرف هزینه تعزیه داران برسد. این موقوفه در 23 اردیبهشت 1340 به امضاء درآمد.
  بانو خدیجه دختر مرحوم رضا و همسر عباس حسن خداداد تمام یک فنجان آب را از قناتین خنگ با مساحت 400 متر مربع وقف بر مصرف دوران حمام خنگ کرد. صیغه این وقف در فروردین 1324 خورشیدی جاری شده است. 
  خانم نرگس فیروزی فرزند محمد علی دو دانگ مشاع از یک باب منزل واقع در شهرستان بیرجند را وقف بر حسینیه و مسجد صاحب الزمانی(عج) خیرآباد نو بیرجند کرده است ( 4 دانگ دیگر توسط آقای عباس کاویان وقف شده) این وقف در تاریخ 6 اسفند 1363 به ثبت رسیده است.

10 فنجان آب از قنات روستای سرچاه وقف بر عزاداری
امام حسین (ع)

  خانم معصومه معروف به همسر ملا محسن پیرنجی بر اساس وصیت مرحوم دایی خود 5 فنجان آب از نهر موسیان به انضمام یک قطعه زمین و آب رود نهر مزبور به میزان 15 سهم واقف بر عزاداری امام حسین(ع) درایام محرم کرده است. این وقف درذیقعده سال 1325 هجری قمری، به وقوع پیوست.
  خانم فاطمه فرزند شفیع ملک آبادی همسر مرحوم محمد علی کربلایی عبد ا... دو فنجان آب از قنات روستای ملک آباد خراشاد را با یک قطعه باغ و 8 فنجان آب از قنات مزرعه چاج با یک قطعه باغ را وقف بر تعزیه داران امام حسین (ع) و مسجد و حمام روستای خراشاد کرده است این موقوفه در تاریخ 28 رجب 1247 به وقوع پیوسته است.
  حاجی بانو دختر مرحوم ملا نظر علی ساکن نوقاب تمام آب یک دانگ از قنات نوقاب با زمین را وقف بر عزاداران امام حسین (ع) کرده که در دهه عاشورا هر ساله پای علم نوقاب خرج شود. این وقف در محرم 1318 به تحریر درآمده است. بانوی واقف به نام خدیجه بیگم دختر امیر محمد خان عرب خزیمه ده فنجان آب از روستای موسومه گشو وقف بر فقرا و رد مظالم کرده است. این موقوفه در جمادی الثانی 1199 به وقوع پیوست.
  خانم خورشید بیگم دختر لطفعلی بیک ساکن روستای سرچاه نیز ده فنجان آب از قنات روستا را وقف نموده که در دهه عاشورا صرف و خرج تعزیه داران امام حسین (ع) کنند. این وقف به تاریخ ربیع الثانی 1297 به تحریر درآمده است.

وقف یک عدد دیگ بزرگ برای هرکس که به آن نیاز داشته باشد

  در وقفنامه دیگری آمده که کربلایی خدیجه دختر مرحوم حاجی علی اکبر 36 فنجان آب از خرمک و یک باب اطاق با فرش، یک سرانداز، 6 عدد قلیان با اسباب و ده عدد گلاب پاش و کاسه  کاشی، 35 عدد سفره، 6 عدد فراش، یک عدد آب گردان و یک عدد پیه سوز را وقف بر تعزیه داران امام حسین (ع) کرده. همچنین این بانوی واقف 3 فنجان و نیم دیگر از قنات خرمک با اراضی متعلقه و 3 فنجان دیگر از نهر وسط با اراضی متعلقه  از کشمان دو رده چهار من و نیم زمین را وقف بر مسجد خوسف کرده که صرف تعمیر یا سایر مخارج آن شود. این وقف نیز در ماه ربیع الاول 1261 انجام گرفته است.
  یک بانوی دیگر به نام خدیجه خسروی فرزند مرحوم کربلایی احمد خسروی مهموئی 15 سهم شامل یک دانگ و نیم از مزرعه میریک تکاب شاخن با اراضی تابعه و اشجار متعلقه را وقف بر امام حسین (ع) کرده تا همه ساله در صبح تاسوعا صرف و خرج شود.
  همچنین این بانوی واقف یک عدد دیگ بزرگ را نیز وقف کرده که پیوسته به هر کس به آن نیاز داشت بدهند. این وقف نیز 5 فروردین 1331 به وقوع پیوسته است.

برچسب‌ها: وقف, بانوان

این موقوفه شامل یک قطعه زمین به مساحت 661 متر مربع بوده که برای مسجد حضرت قمر بنی هاشم اباالفضل العباس (ع) وقف شده است. این زمین از طرف آقای سید محمد شکرویی و خانم سیده زهرا شکرویی وقف شده است.

نیم نگاهی به برخی موقوفه های مختص تعزیه سید الشهدا(ع) در استان

از وقف  آب قنات تا اثاثیه منزل ؛ همه به عشق حسین(ع)

برزجی- فرهنگ و سنت حسنه وقف در پهنه جغرافیایی خراسان جنوبی بسان شجره طیبه ای است که ریشه آن در اعماق تاریخ این خطه کهن و گسترده شاخ و برگ آن، سایه گستر تمامی زوایا و ابعاد زندگی انسانی است که در زیر شاخسار پر مهر آن، روح کریمه انسانی به اعلا درجه اعتبار رسیده است. در هر نقطه از این خطه که پا بگذاریم برکات وقف مشهود است. از مسجد، پل، پایاب ، حمام ، تکایا ، آب انبار و اشجار موقوفه که مصادیق وقف سنتی هستند تا درمانگاه، بیمارستان ، کتابخانه، مدرسه و دانشگاه که مصادیق فرهنگ وقف در دوره مدرن محسوب می شوند.

یکی از موارد مورد توجه واقفین از قدیم الایام
 تا کنون وقف بر تعزیه امام حسین(ع) بوده است که نشان دهنده عشق و ارادت بی حد و اندازه مردم این خطه به سید و سالار شهیدان می باشد. در گزارش پیش رو به معرفی برخی از وقفیات که با نیت عزاداری امام حسین (ع) است پرداخته ایم . لازم به یاد آوریست که وقفیات زیر از کتاب گزیده اسناد وقف خراسان جنوبی نوشته دکتر مفید شاطری استنباط شده است .

برچسب‌ها: وقف, سید الشهدا, تعزیه
ادامه مطلب

اسلام، خواهان قرار گرفتن ثروت و درآمد در جریان فعالیت‌های اقتصادی و در راه‌های مورد رضایت خداوند اعم از تأمین هزینه‌های شخصی و تأمین مصالح اجتماعی و سرمایه‌گذاری برای تأمین مصالح فردی و اجتماعی در آینده است.

به گزارش سرویس دین و اندیشه خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، امام علی علیه‏‌السلام درباره این‌که مازاد ثروت را چه باید کرد؟ می‌فرمایند: " از مال و دارایی به اندازه ضرورت خود نگه دار و مازاد آن را برای روز نیازمندیت پیش فرست1".

امام صادق(ع) نیز فرمودند: "در حقیقت خداوند این مال‏‌های زیادی را به شما داده است تا آن‌ها را در جهتی که خداوند عز و جل معلوم کرده است به کار اندازید، آن‌ها را به شما نداده است که بیندوزید2".

حضرت امیرمومنان امام علی(ع) در سفارشی فرمودند: "مال و ثروت، صاحب خود را تا زمانی که آن را بذل و بخشش کند، گرامی می‏‌گرداند و هرگاه بخل ورزد خوارش می‏‌سازد3".

و در پایان ذکر این حدیث از آن حضرت خالی از لطف نیست که فرمودند: "خداوند سبحان خوراک تهی‌دستان را در اموال توانگران قرار داده‏‌است. پس، هیچ تهیدستی گرسنه نماند، مگر به سبب این‌که ثروتمند از حقّ او بهره‏‌مند شده‏ است و خدای بزرگ در این باره از آنان بازخواست می‏‌کند4".

منبع:

1- نهج‌البلاغه: الکتاب 21 منتخب میزان‌الحکمة: 524

2- الفقیه: 2/57/1693 منتخب میزان‌الحکمة: 524

3- غررالحکم: 1838 منتخب میزان‌الحکمة: 524

4- نهج‌البلاغه: الحکمة 328 منتخب میزان‌الحکمة: 434

موضوع مقاله : آثار فرهنگي،اجتماعي و تربيتي وقف در جامعه اسلامي
مريم رحيمي دانشجوي كارشناسي ارشد زبان شناسي دانشگاه سيستان و بلوچستان
فاطمه رمضاني دانشجوي كارشناسي ارشد الهيات و معارف اسلامي دانشگاه سيستان و بلوچستان

چکیده
وقف يکي از برترين و پردوامترين مظاهر احسان و نيکوکاري به مردم و خدمت به همنوعان و کمک به مصالح جامعه و تنظيم امور فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي است. مي‏توان به جرأت ادعا کرد که اگر اوقاف در مسير صحيح به راه انداخته شود و واقفان به راه معقول و درستي هدايت شوند بسياري از مشکلات جامعه حل مي‏شود. به عبارت ديگر، کارنامه‏ي درخشان وقف اين نويد را به ما مي‏دهد که از طريق گسترش موقوفات و هدايت آنها مي‏توان اکثر نيازها و ضروريات جامعه را تأمين کرد و سنگيني اين امر را از بيت‏المال مسلمين برداشت يا لااقل از فشار آنها بر بودجه‏ي کل کشور کاست. با توجه به کارکردهاي مثبت وقف در جامعه ضروري است که از طريق تدوين يک سياست اصولي و برنامه‏ريزي شده از سوي دولت به منظور شکوفايي فرهنگ وقف در جامعه، زمينه‏هاي احياي اين سنت حسنه و نبوي را فراهم آورد. اين امر مستلزم تلاش همه‏ي دستگاه‏هاي اجرايي کشور است. از همه مهمتر، عمل مسؤولان به وقف به عنوان الگو مي‏تواند در گرايش و سوق‏دهي مردم در عمل به وقف مؤثر باشد و به تدريج فرهنگ وقف در جامعه حاکم گردد.لذا در این جستار هرچند مختصر نگارنده تلاش نموده در جهت روشن تر شدن هر چه بیشتر نقش تأثیر گذار وقف در سطوح مختلف جامعه اسلامی گامی کوچک اما مثبت و مؤثر بردارد

برچسب‌ها: وقف, آثار فرهنگي, آثار اجتماعي, جامعه¬ي اسلامي
ادامه مطلب

           بیرجند با 18موقوفه ، پرچمدار وقف در نیمه اول سال جدید                        

          واقفین نیک اندیش ، در اندیشه بیماران سرطانی نیز باشند

برزجی- وقف؛ عملی است صالح و باقی، و مصداق روشنی است از تعاون و تعاضد و انفاقی است عاری از منت و احسانی است خالی از اذیت و به دور از تحقیر شخصیت دیگران و تصدقی دائمی بدون ربا و وامی است بدون اضطراب از پرداخت ، تعدیل و ثروتی است با رضا و رغبت و برگ سبزی است که به گور فرستاده می‌شود. وقف در خراسان جنوبی نیز از دیرباز جایگاهی بس رفیع در بین مردم داشته است. به طوری که طبق گفته مسئولین قدمت وقف در برخی از نقاط این استان به بیش از 800 سال می رسد.

در گزارش پیش رو  بر اساس آمار دریافتی از سایت اداره کل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی به معرفی وقف های جدید طی سال 91 پرداخته شده است .خوشبختانه از سال 90 اقبال مردم ولايي خراسان جنوبي به وقف اموال رشد خوبي داشته است به طوريكه در سال 89 بيست و دو موقوفه جديد و در سال 90 هفتاد و سه وقف جديد ثبت شد. طبق  گفته مدیر کل اوقاف استان  از ابتداي سال جاري تاكنون 49 فقره وقف در استان خراسان جنوبي به ثبت رسيده است.

ادامه مطلب

  امام حسين (ع) خانه‏اى را وقف كرد. امام حسن (ع) به او فرمود: خانه را تخليه كن .  (چون چيزى را كه انسان وقف مى‏كند از تصرف او بيرون مى‏رود.) خانه هم اين گونه است : وقتى وقف شد خود واقف نبايد در آن تصرف كند.

در حديث ديگرى آمده است : امام حسين (علیه السلام) زمين و اشياى ديگرى را كه ارث برده بود پيش از اين كه تحويل بگيرد، وقف كرد.

برگرفته از وقف چشمه انسانیت

   آقایان ابراهیم و محمد و خانمها فاطمه و مریم مرتضایی ششدانگ یک قطعه زمین مزروعی بمساحت 7150 متر مربع را وقف نمودند. این واقفان خیراندیش زمین ملکی خود را جهت توسعه مجتمع فرهنگی مذهبی روستای مقدر وقف کردند که اقدام قابل تقدیری می باشد. ارزش تقریبی موقوفه 350 میلیون ریال کارشناسی گردیده است

   28 موقوفه  در روستای کوچ القار بیرجند کشف شد

28 فقره استشهادیه محلی که قائل به وقفیت می باشد  با نيات عزاداري حضرت سيدالشهدا(ع)، اطعام دهی در ماه مبارک رمضان،هزینه های جاری   روستا و ختم قرآن می باشد تحويل نمايندگان اوقاف گرديد .

قابل ذكر است این موقوفات شامل آب ، اراضی و اشجار می باشد که به ارزش 150 میلیون تومان کارشناسی گردیده است.

برچسب‌ها: وقف, جدید

بیشترین درختان موقوفه عناب کشور در شهرهای خراسان جنوبی قرار دارد.به گزارش ایرنا، تولیدکننده بزرگترین موقوفه کشور با اعلام این مطلب گفت: درختان عناب در جنوب خراسان جنوبی متعلق به موقوفات مختلف  می باشد که بخش اعظم آن متعلق به موقوفه کلالی است.سیدمجتبی کلالی سیجاوند افزود: قدمت درختان عناب در بیرجند به 400 سال قبل برمی‌گردد.مسئول امور اوقافی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه خراسان جنوبی نیز اظهار داشت: در میان بخشی از موقوفات، درختان عناب وجود دارد که در وقف‌نامه قید شده‌اند.امرا... سیرتی خاطرنشان کرد: در روستای گیوک 25 کیلومتری بخش مرکزی بیرجند بین بیرجند و خوسف نیز بیش از 115 اصله درخت عناب وقف شده است.مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی نیز گفت: درخت عناب غالباً بعد از دو سال به بار می‌نشیند و قدمت آن به حدود 400 سال می‌رسد.
عبدالرضا رضایی با بیان اینکه حدود 98 درصد درخت‌های عناب ایران در استان خراسان جنوبی کشت می‌شود، تصریح کرد: هنوز به‌طور کامل خواص این درخت شناسایی نشده است.رضایی یادآور شد: در بین مردم خراسان جنوبی به میوه نارس عناب کلبیسه گفته می‌شود که آن نیز قابل خوردن است و حتی در طبخ غذا مورد استفاده قرار می‌گیرد.وی تأکید کرد: با توجه به وجود ماده ساپونین در برگ عناب که خاصیت کف‌کنندگی طبیعی دارد، از آن در ساخت مواد شوینده و ضدعفونی‌کننده استفاده می‌شود.

 اداره کل اموال و املاک  بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی مستقر در  خراسان جنوبی زمینی به مساحت هزار و 215 متر مربع را برای احداث مسجد وقف نمود. به گزارش خبرنگار ما طبق وقف نامه موجود از این زمین مقرر شده است که تمامي ششدانگ يک قطعه زمين با کاربري مذهبي به مساحت 57/1215 متر مربع قسمتي از پلاک ثبتي 6314/17/249-اصلي بخش دو بيرجند صرفاً جهت احداث مسجد وقف شود.زمین مذکور  به آدرس  خراسان جنوبی شهرستان بیرجند   ، بلوار جماران ، حدفاصل ميدان جماران و خيابان 22 بهمن واقع شده است.  طبق شروط  مندرج در وقف نامه ‏زمین  صرفاً براي احداث مسجد وقف  شده و   هيئت امنای مسجد نیز به عنوان متولي موقوفه مي بايست حداکثر ظرف مدت 3 سال از تاريخ عقد نسبت به احداث بنا بر روي زمين موصوف اقدام نمايد .

ادامه مطلب

وقف در صدر اسلام
پيغمبر اکرم صلی الله عليه و آله و سلم نخستين کسی بود که در اسلام با وقف نمودن، اين کار را به مسلمين اقصی نقاط جهان آموخت؛ در جنگ احد يکی از يهوديان توانگر شرکت داشت که وصيت کرد در صورت کشته شدن، اموالش در اختيار پيامبر صلی الله عليه و آله و سلم قرار گيرد تا در راهی که صلاح می داند، مصرف نماید. اما بعد از کشته شدن او، پیامبر اموالش را که شامل هفت نخلستان بود و به «حوائط سبعه» شهرت داشت، وقف نمود. (1)
 

وقف در ايران اسلامي
ايران در سال ۳۲ ه.ق با مرگ يزدگرد، جزءِ قلمرو اسلامی شد و زمينهاي ايران، محکوم به حکم فقه اسلامی گردید و بخشی از این زمنیها که در هنگام فتح مسلمین آباد بود و صاحبان پیشین آن مسلمان نشدند، زمینهای خراجه نام گرفت و در حکم اراضی وقفی واقع شد. (2)
علاوه براين زمينها، برخی از مالکان که خود مسلمان شده بودند بخشی از اموال و زمينهاي خود را وقف نمودند.
در دوران بنی اميه و بنی عباس به علت اغتشاشات و اختلافات، غير از مساجد، رقبات موقوفه ديگری به سبک فقه اسلامی به وجود نيامد. (3)
تا زمان سامانيان( 389-261   ه.ق) امور مربوط به وقف، رونق و نظم و نسق چنداني نداشته است. در اين دوران از تشکيلاتی با نام ديوان موقوفات يا اوقاف سخن به ميان آمده است که نشان میدهد موقوفاتِ نسبتاً فراوانی وجود داشته که نيازمند ديوانی برای اداره امور بوده است. در برخی از منابع، قديمی ترين مورد دخالت حکومت در امور وقف مربوط به عضدالدوله بوبی(متوفای 372 ه. ق) است که مفتشان و ممیزانی بر اوقاف سواد گماشت و برای هریک مبلغی به عنوان حقوق مشخص کرد. (4)

 

پی نوشت ها:

(1). نادر، رياحی سامانی، تحول ساختاری وقف و امور خيريه از دوره صفويه تا عصر حاضر، ص ۳
(2). محمد سعيد، شفيعی، سيمای وقف در اخبار و اعصار، )تهران: انتشارات اسوه، ۱۳۸۲ (، ص ۵۰-51
(3). همان، ص ۵۴
(4). نادر، رياحی سامانی، بررسی سير تحولات در تشکيلات و مديريت اوقاف در ايران پس از اسلام،ص

برچسب‌ها: وقف, صدر, اسلام

برزجی- با توجه به اهمیت بحث وقف در اقتصاد جوامع اسلامی و از آنجا که وقف در خراسان جنوبی سهم به سزایی در رفع محرومیت دارد برای کم و کیف وضعیت وقف قاینات گفتگویی را با حجت الاسلام والمسلمین پرویز بخشی پور رئیس اداره اوقاف قاین ترتیب داده ایم که در ادامه می خوانیم
 رئیس اداره اوقاف و امور خیریه  قاین با اشاره به آثار مذهبی فراوان در این شهرستان گفت:   قاین از دیرباز  به دارالمومنین شهرت داشته است.
حجت الاسلام والمسلمین پرویز بخشی پور،  قدمت وقف در قاین را 800 سال ذکر کرد و اذعان داشت: بزرگترین و قدیمی ترین وقف قاین مربوط به حوزه علمیه جعفریه است. وی از شناسایی 1300 مورد نیت وقف در قاین خبر داد و افزود: 85 درصد نیات واقفین مربوط به عزاداری امام حسین(ع) می باشد.

قاین موقوفه درمانی ندارد

رئیس اداره اوقاف قاین ضمن بیان این نکته که بایستی برای هدایت نیات وقف به سمت مسایل فرهنگی تلاش شود اظهار داشت: اکنون عزاداری امام حسین(ع) اشباع شده و نیاز است که برای سایر ائمه اطهار (ص)وقف صورت پذیرد چرا که اکنون در ایام فاطمیه ، صادقیه و علویه هیچ وقف عزاداری وجود ندارد. پرویز بخشی پور با بیان اینکه کار قرآنی در استان کم رنگ است توصیه کرد: واقفین نیات خود را به سمت امورات قرآنی سوق دهند. وی ادامه داد: در قاین موقوفه درمانی وجود ندارد اما ساختمان 4 طبقه مرکز تخصصی پزشکان در زمین وقفی ساخته و مورد بهره برداری قرار گرفته است.
رئیس اداره اوقاف قاین با تاکید بر معرفی و تبیین وقف تصریح کرد: اکنون وقف یک مقوله ناشناخته بین اقشار جامعه و حتی قشر تحصیل کرده است و از آنجا که برخی بر این تصورند که وقف گوشت قربانی است و هر کس می تواند از آن قطعه ای  را جدا کند؛ باید  برای عموم روشن شود که وقف مال محبوس نیست .  بخشی پور افزود: البته تاکنون نشست هایی با علما برای تبیبن فرهنگ وقف داشته ایم که امید است این نشستها مثمر ثمر واقع شود. وی با مقایسه ی وضعیت وقف و موقوفه خواری در قبل و بعد از انقلاب گفت: قبل از انقلاب به لحاظ مخالفت حاکمیت زمان با وقف ، در این خصوص مشکلاتی به وجود آمده بود اما امروزه علی رغم اینکه روحانیون محدودیت در ترویج فرهنگ وقف ندارند شاهد بی حالی ، کم رمقی و کم توجهی به مقوله وقف هستیم  وی تاکید کرد: اوقاف به تنهایی نمی تواند تمام جوانب  وقف را تبیین کند لذا باید حوزه های علمیه و علما به کمک اوقاف بشتابند.

مطالبات اوقاف از دستگاه های
 دولتی و مردمی بسیار زیاد است

رئیس اداره اوقاف قاین با اشاره به زنده شدن برخی از موقوفات کلان گفت:موقوفه ای بعد از 60 سال و پس از اینکه دو بار بین وارثین تقسیم شده مجدد به اوقاف برگشت داده شد. بخشی پور
ضمن تقدیر از همراهی مسئولین شهرستان قاین با اوقاف افزود: هزار متر فضای تجاری از موقوفه ای دیگر  نیز با همکاری یکی از دستگاه های دولتی بعد از 31 سال پس داده شد. وی با اشاره به کثرت موضوعات حقوقی در قاین اضافه کرد:مطالبات اوقاف از دستگاه های دولتی و مردمی بسیار زیاد است.
رئیس اداره اوقاف قاین با بیان اینکه بسیاری از فضاهای در داخل شهر از قبیل پارکینگ، پارک و دوربرگردان در قاین وقفی است ،افزود:  مواردزیادی وجود داردکه اراضی وقفی  در خیابان هااز بین  رفته بدون اینکه حقوق وقف پرداخت شود ،البته شورای  اسلامی وشهردار قول مساعدت وهمکاری در جهت پرداخت حقوق موقوفه را داده اند. 
بخشی پور ادامه داد: همچنین بیش از 200الی 300 هزار متر زمین کشاورزی آبی در بزرگراه، جاده روستایی یا جاده های بین شهری از بین رفته است.
 وی در ادمه به بحث 1000 هکتار زمین موقوفه در یکی از مناطق قاین  اشاره کرد و گفت:  در حال حاضر تعیین تکلیف شدن این موقوفه بستگی به صدور رای دادگاه دارد که امیدواریم با این اقدام هزار هکتار وقفی پس از سالها غفلت برگشت داده شود.
مزایده در موقوفات؛
یک اصل انکار ناپذیر

رئیس اداره اوقاف قاین تاکید کرد : چنانچه ادارات دولتی پای کار بیایند  و به اهمیت وقف در جامعه پی ببرند تمام مسایل حقوقی فعلی که وقت بسیاری را از کارکنان اوقاف می گیرد حل خواهد شد. بخشی پور  بحث بروز رسانی موقوفات در قاین را بسیار خوب ارزیابی کرد و افزود: بیش از 90 درصد اجاره موقوفات در قاین بروز شده است.
وی در پایان با بیان اینکه هر موقوفه ای با درآمد بیش از 20 هزار تومان باید به مزایده گذاشته شود تصریح کرد: اگر موضوع مزایده در بین مردم منطقه جا بیافتد قیمت واقعی موقوفات مشخص و حتی می توان گفت از این طریق باری از دوش دولت برداشته می شود.

راجع به وضعيت اوقاف ايران در سده‌هاي اوليه بعد از اسلام، اطلاعات گويايي وجود ندارد و معلوم نيست كه در اين دوران موقوفات به صورت مستقل و از طريق متولي اداره مي‌شده، يا اينكه دولتها هم در آن دخالت داشته‌اند. طبق اسناد تاريخي موجود، در ايران «ديوان اوقاف» در نيمه دوم قرن چهارم هجري به وجود آمده و با تأسيس آن، دولتها كاملاً در مسائل وقف دخالت كرده‌اند. حتي قسمت مهمي از مخارج دولتها از درآمد همين اوقاف تأمين شده است.
در دوران سلجوقيان و مخصوصاً در زمان سلطنت آلب ارسلان و ملكشاه كه خواجه نظام الملك وزارت آنها را برعهده داشت، موقوفات زيادي به خصوص در احداث مدارس «نظاميه‌ها» وجود داشت، طوري كه جمع موقوفات اين مدارس به شصت هزار دينار مي‌رسيد.
در مقدمه تاريخ كرمان آمده:
مردم براي اينكه، حكام به املاك شخصي آنها دست درازي نكنند، فكر تازه‌اي كردند و بيشتر املاك خود را وقف كردند؛ بدين اميد كه شايد با اين عنوان و پشتيباني خاندان رسالت، حكام جرأت تصرف املاك آنها را نداشته باشند، هر چند كه اين تدبير هم گاهي مؤثر نبود و حتي املاك وقفي هم از چنگال بيرحمانه حكام بدور نمي‌ماند.
در دوره ايلخانان مغول، ابتدا بسياري از املاك و زمين‌هاي وقفي به دست ايلخانان بت پرست تصرف شد. موقوفات از پرداخت ماليات معاف بوده و چيزي به ديوان نمي‌پرداختند و حق وصول همه حقوق ديوان به متوليان موقوفه منتقل مي‌شده است.
اگرچه در ممالك اسلامي، موسسه متمركزي مثل كليساي مسيحي شكل گرفته بود و اموال وقف شده بدين ترتيب در دست موسسات مذهبي قرار داشت، اما ديوان موقوفات هم بر اين اموال نظارت مي‌كرده است. اين ديوان در زمان سامانيان و در دولت هلاكوئيان نيز وجود داشته است.

وقف در زمان صفويه
طبق كتب تاريخي، سياحت‌نامه‌ها و نوشته‌هايي كه در مورد دوران صفويه وجود دارد، شايد در هيچ دوره‌اي از تاريخ شاهد موقوفاتي به وسعت موقوفات اين مقطع از تاريخ نبوده‌ايم. حتي خود شاهان صفويه در رأس كساني بودند كه اموال خود را وقف مي‌كردند، طوري كه بسياري از املاك خود را وقف اهداف خيريه، به خصوص وقف بقاي متبركه شيعه و از همه بيشتر آستانه امام رضا(ع) در مشهد و خواهرش حضرت معصومه(س) در قم كردند. بعضي از اين املاك وقفي، موقوفاتي بود كه به خاندان صفويه پيش از آن كه در ايران به سلطنت برسند، تعلق داشت.
شايد بتوان گفت كه در زمان شاه عباس اول، بيش از هر دوره ديگري به املاك موقوفه اضافه شد. در سال 1015 يا 1016 هجري، شاه عباس اول تصميم گرفت كه همه املاك و رقبات بدست آورده خودش را كه قيمت آنها بيش از يكصد هزار تومان شاهي عراقي بود، و بناها و ساختمان‌هاي گوناگوني كه در اصفهان و اطراف آن داشت، وقف 14 معصوم(ع) كند. او سرپرستي آنها را به خود و پس از خود به حاكم زمان اختصاص داد و طبق وقفنامه‌اي كه شيخ بهاء الدين آن را تنظيم كرد، قرار شد كه درآمد اوقاف پس از مشخص كردن حق التوليه براساس نظر و اختيار سرپرست و متولي و بنا به شرايط زمان صرف شود.
گذشته از خاندان سلطنتي، به تقليد از همين نيت شاه، يكي از اميران به نام گنجعلي خان زيك، حاكم مقتدر كرمان ـ كه از 1005 تا 1023 در نواحي جنوب شرقي و شرق ايران حاكم بوده است ـ املاك و خانه‌ها و تمام آنچه را داشت وقف كرد كه آنها هنوز هم باقي هستند.

ادامه مطلب

ضرورت تبلیغ و پیام‌رسانی در عصر حاضر بر هیچکس پوشیده نیست و نقش آن در پیشبرد مقاصد سیاسی،اجتماعی،فرهنگی و حتی نظامی تا بدان پایه‌ است که گاه تا بیش از نیمی از هزینه‌های پنهان و آشکار یک کشور صرف تبلیغات می‌شود.غفلت از این امر حیاتی تاکنون ضایعات بسیاری را برای ملّت و کشور ما داشته است.ما برای رساندن پیامهای انقلاب اسلامی و ارزشهای دینی و ملی فرصتهای گرانبهائی را از دست‌ داده‌ایم.فرصتهائی که هرگز بازنخواهد گشت.ریشهء این خسارت را در دو عامل زیر می‌توان یافت:

برچسب‌ها: وقف, تبلیغ
ادامه مطلب

در دين مبين اسلام تاكيد بسياري بر «انقاق» بويژه آن هم از آنچه كه خود به آن وابستگي داريم شده است و قرآن كساني كه به اين امر توجه دارند را داراي درجات بالايي در نزد پروردگار متعال معرفي مي‌كند.

به گزارش خبرنگار دين و انديشه خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در آيه 22 از سوره «رعد» در رابطه با ويژگي‌هاي انفاق كنندگان و درجات انفاق صحبت شده است كه متن، ترجمه و برخي از مفاهيم مرتبط با آن به همراه برخي از مفاهيم مرتبط با موضوع انفاق در ديگر آيات قرآن در ادامه مي‌آيد:

متن آيه:

«وَالَّذِينَ صَبَرُوا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً وَيَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ أُولَٰئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ»

ترجمه آيه:

" و آنها که بخاطر ذات (پاک) پروردگارشان شکيبايي مي‌کنند، و نماز را برپا مي‌دارند، و از آنچه به آن‌ها روزي داده‌ايم، در پنهان و آشکار، انفاق مي‌کنند، و با حسنات، سيئات را از ميان مي‌برند، پايان نيک سراي ديگر، از آن آنهاست."

مفايهم مرتبط با آيه:

انفاق داراي درجاتي است؛

گام اول: بخشش از فضل و داده‌هاي الهي.« أَنفِقُواْ مِمَّا رَزَقْنَاكُم »

گام دوم: بخشش از دسترنج و كسب حلال.«أَنفِقُواْ مِن طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ »﴿سوره بقره آيه ٢٦٧﴾

گام سوم: بخشش از آن‌چه دوست دارند.«لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ»(سوره آل عمران آيه 92)

گام چهارم: ايثار «وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ»(سوره حشر آيه 9)

منبع:

ـ كتاب دقايقي با قرآن، تاليف حجت‌الاسلام والمسلمين محسن قرائتي، ناشر مركز فرهنگي درس‌هايي از قرآن، نوبت چاپ پانزدهم زمستان سال 1390

ـ پايگاه تخصصي ترجمه قرآن كريم www.maarefquran.net (ترجمه آيت الله العظمي ناصر مكارم شيرازي از قرآن كريم)

برچسب‌ها: انفاق

سؤال :

آيا اصل مال را نيز ميتوان وقف نمود كه علاوه بر منفعت مال در بعضى شرايط قيد شود كه اصل مال نيز فروخته و صرف مورد وقف گردد؟

جواب :

چنين وقفى صحيح نيست ولى مى تواند واقف در ضمن صيغه وقف شرط كند كه در شرايط خاصى عين موقوفه فروخته شود و ثمن در اين فرض به موقوف عليه بر مى گردد.

برچسب‌ها: وقف, استفتاء

چکیده: فرهنگ وقف در ایران و اسلام از اهمیت و جایگاه والایی برخوردار است. امام حسین (ع) واقفان را شایسته مقام امامت و رهبری می‌داند. پژوهش و ژرف‌نگری در متون اسلامی حکایت از توجه عمیق نسبت به وظیفه اغنیا در مقابل فقرا در جامعه دارد. این وظیفه خطیر به طور اجمال در مشروعیت و محبوبیت و در برخی حالت‌ها وجوب و ضرورت وقف ریشه دارد. ضرورتی که در آن نمی‌توان تردید نمود. لیکن سوءاستفاده از وقف و درآمدهای آن و خطر «موقوفه‌خواری» مساله‌ای است که توجه جدی را در طی زمان می‌طلبد و نباید از آن غفلت کرد زیرا این موضوع گاهی به کاهش و عدم رغبت مردم نسبت به وقف منجر شده است. در گفتار زیر، به تاریخ وقف در ایران و دیدگاه مردم نسبت به آن و جایگاه این موضوع را در جامعه ایرانی توجه شده است.

برچسب‌ها: وقف, فرهنگ
ادامه مطلب

سند مالکیت موقوفه محمدابراهیم و امیر اسماعیل واقع در دشت عباس آباد بیرجند  به مساحت  4 هکتار سند دار شد   و درحال حاضر 400 میلیون تومان ارزش دارد .  این موقوفه به 6 پلاک ثبتی قطعه بندی شده و برای هر پلاک ثبتی سند تفکیکی بنام موقوفه و بتصدی اداره اوقاف و امور خیریه بیرجند صادر گردیده است.

برچسب‌ها: وقف, سند

* دکتر نزهت احمدی**

در تاریخ ایران از گذشته‌های دور شاهد موقوفات بسیاری جهت دستگیری از بیماران و ضعیفان هستیم.فرهنگ‌ کمک به هم‌نوع،علاوه بر آن‌که توسط آموزه‌های اسلامی به‌طور مکرر تشویق و توصیه شده است،ریشه در فرهنگ‌ سنتی این مرز و بوم نیز دارد.ازاین‌رو دستگیری از ناتوانان و بیماران،از گذشته‌های دور در جامعه ما مورد توجه‌ واقفان بوده است و این مهم کم‌وبیش،به انحاء مختلف،تحقق یافته است.گاه شاهد ایجاد شفاخانه‌های وقفی هستیم‌ و گاه وقف‌نامه‌هایی در اختیار داریم که واقف با تخصیص اموال کمتر و گاه مختصری در حد بضاعت مالی خود بر این‌ شفاخانه‌ها و یا به‌طور کلی برای مداوای بیماران و امور درمانی مانند هزینه پزشک و پرستار،تهیهء دارو غذا و غیره،در این مهم مشارکت کرده‌اند.

ظاهرا معدود وقف‌نامه‌هایی از دوره‌های گذشته در دست است که به‌طور مستقیم اشاره به اقدام به ساخت شفاخانه‌ کرده‌اند1.اما همین معدود وقف‌نامه‌ها خود سندی بر وجود چنین موقوفاتی هستند که به لحاظ تاریخی دارای اهمیت‌ بسیارند.همچنین به خوبی می‌دانیم که از گذشته در سراسر ایران دارالشفاهایی وقفی احداث شده بود که مخارج آن با پشتوانه موقوفات تأمین می‌شد.اشپولر در این مورد می‌گوید:«برای مراقبت از بیماران،از جانب شاهزادگان و وزیران...بیمارستانهایی وقف می‌شد».2

البته علاوه بر اطلاعاتی که در متون در خصوص دارالشفاها وجود دارد،در لابلای سطور وقف‌نامه‌ها نیز می‌توان‌ اطلاعات ارزشمندی به دست آورد.به عنوان نمونه امیر فضل اللّه حسینی شهرستانی اصفهانی در وقف‌نامه بسیار مفصلی که در سال 369 هـ ق،یعنی به هنگام فرمانروایی شاه طهماسب صفوی تنظیم نموده است مواردی را برای‌ مصارف و هزینه‌های دارالشفایی که واقف در محله«درب زوجهء»اصفهان در کنار منزل مسکونی خود احداث کرده‌ بود،از جمله برای به کار گماردن«یک نفر طبیب حاذق»و نیز هزینه‌های«اغذیه و اشربه و ادویه و باقی مقدمات‌ (*)گفتنی است که کتابی تحت عنوان«وقف و گسترش امور درمانی در تاریخ معاصر با تکیه بر اسناد وقفی تهران»،توسط همین نویسنده تدوین‌ و برای چاپی در اختیار بنیاد پژوهش و توسعهء فرهنگ وقف قرار گرفته است.

برچسب‌ها: وقف, درمان